Nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thực chất, hiện đại

Qua gần 8 năm triển khai Thông tư số 03/2018/TT-BTP ngày 10/3/2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn từng bước đi vào nền nếp, ngày càng chú trọng chất lượng, hiệu quả và mức độ tác động đối với xã hội; đồng thời có nhiều đổi mới về nội dung, phương thức thực hiện, gắn với chuyển đổi số, truyền thông chính sách và nhu cầu tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp.

Ngay sau khi Thông tư số 03/2018/TT-BTP được ban hành, UBND tỉnh Lạng Sơn đã kịp thời chỉ đạo tổ chức quán triệt, triển khai đồng bộ trên địa bàn tỉnh. Việc thực hiện Bộ tiêu chí được lồng ghép với các kế hoạch PBGDPL, hòa giải ở cơ sở, xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật và các chương trình, đề án liên quan; qua đó xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và bảo đảm sự thống nhất giữa tổ chức thực hiện nhiệm vụ với theo dõi, đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL.

Công tác quán triệt, hướng dẫn nghiệp vụ cũng được duy trì thường xuyên thông qua các hội nghị triển khai công tác tư pháp, tập huấn nghiệp vụ PBGDPL, bồi dưỡng báo cáo viên pháp luật, hòa giải viên ở cơ sở và xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Nội dung tập huấn tập trung vào phương pháp theo dõi, tổng hợp số liệu, chuẩn bị tài liệu kiểm chứng, tự đánh giá, chấm điểm và đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL, góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ trực tiếp tham mưu thực hiện nhiệm vụ.

Kết quả đánh giá duy trì ở mức cao

Trong hai kỳ đánh giá theo Bộ tiêu chí, kết quả tự đánh giá của tỉnh đều đạt mức cao. Giai đoạn 2019 - 2020, Lạng Sơn đạt 97/100 điểm, xếp loại xuất sắc; trong đó nhóm tiêu chí triển khai các hoạt động PBGDPL và nhóm tiêu chí đánh giá hiệu quả tác động đối với xã hội đều đạt điểm tối đa. Giai đoạn 2021 - 2022, tỉnh tiếp tục đạt 97/100 điểm, xếp loại xuất sắc.

Từ năm 2023 đến nay, Lạng Sơn không thuộc nhóm địa phương thực hiện Đề án thí điểm đổi mới hoạt động đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL theo Quyết định số 979/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, tỉnh vẫn tiếp tục duy trì việc theo dõi, đánh giá thông qua kế hoạch công tác PBGDPL hằng năm, các báo cáo công tác tư pháp và hoạt động kiểm tra chuyên ngành, bảo đảm không phát sinh chồng chéo về chế độ thông tin, báo cáo.

Đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức PBGDPL

Qua các giai đoạn, hoạt động PBGDPL trên địa bàn tỉnh được triển khai thường xuyên, bám sát nhiệm vụ chính trị, yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu tìm hiểu pháp luật của Nhân dân.

Giai đoạn 2021 - 2022, bên cạnh các hình thức tuyên truyền truyền thống, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tuyên truyền trên Trang thông tin điện tử PBGDPL tỉnh, phương tiện thông tin đại chúng và các nền tảng số. Trong kỳ đánh giá này, toàn tỉnh đã tổ chức 27.262 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật trực tiếp với 2.192.039 lượt người tham dự; duy trì cập nhật 100% văn bản quy phạm pháp luật do HĐND, UBND tỉnh ban hành lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.

Từ năm 2023 đến năm 2025, công tác PBGDPL tiếp tục chuyển mạnh theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, gắn với truyền thông chính sách từ sớm, từ xa và chuyển đổi số. Riêng năm 2025, toàn tỉnh tổ chức 6.352 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật với 544.170 lượt người tham dự; 1.265 hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, thu hút khoảng 85.600 lượt người tham gia. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các luật mới, chủ trương lớn về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, cải cách tổ chức bộ máy, chuyển đổi số, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp và các chính sách liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Các điều kiện bảo đảm cho công tác PBGDPL cũng được quan tâm củng cố. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 89 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, 2.535 tuyên truyền viên pháp luật, 1.646 tổ hòa giải với 10.564 hòa giải viên. Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, 100% xã, phường đã thành lập Hội đồng phối hợp PBGDPL, góp phần tăng cường hiệu quả phối hợp trong triển khai nhiệm vụ tại cơ sở.

Từ “đếm hoạt động” đến chú trọng hiệu quả thực chất

Một trong những tác động rõ nét của việc triển khai Bộ tiêu chí là từng bước đổi mới cách tiếp cận trong đánh giá công tác PBGDPL. Thay vì chủ yếu quan tâm đến số lượng hội nghị, tài liệu hay lượt người tham gia, việc đánh giá ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng, điều kiện bảo đảm và mức độ tác động của PBGDPL đối với xã hội.

Thông qua kết quả đánh giá, các cơ quan quản lý có thêm căn cứ nhận diện những kết quả đạt được, khó khăn, vướng mắc để điều chỉnh nội dung, hình thức PBGDPL phù hợp. Việc thực hiện Bộ tiêu chí cũng góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, truyền thông chính sách từ sớm, từ xa; gắn PBGDPL với hòa giải ở cơ sở, trợ giúp pháp lý, xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy một số tiêu chí còn mang tính định tính, khó lượng hóa mức độ tác động trực tiếp của công tác PBGDPL; việc thu thập, đối chiếu và chuẩn hóa số liệu, tài liệu kiểm chứng còn mất nhiều thời gian. Một số nội dung của Bộ tiêu chí chưa cập nhật đầy đủ yêu cầu mới về truyền thông chính sách, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và đánh giá hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Từ kết quả tổng kết, UBND tỉnh Lạng Sơn đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Thông tư số 03/2018/TT-BTP và Bộ tiêu chí theo hướng khoa học, linh hoạt, rõ ràng, dễ áp dụng, phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; bổ sung các tiêu chí về truyền thông chính sách, chuyển đổi số, mức độ tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật. Đồng thời, cần hoàn thiện phương pháp khảo sát, lượng hóa kết quả đánh giá, chuẩn hóa nguồn số liệu, tài liệu kiểm chứng và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác theo dõi, đánh giá PBGDPL.

Những kết quả đạt được qua quá trình triển khai Thông tư số 03/2018/TT-BTP là cơ sở quan trọng để Lạng Sơn tiếp tục đổi mới công tác PBGDPL trong giai đoạn mới, hướng đến đánh giá ngày càng thực chất hơn, dựa trên hiệu quả và mức độ tiếp cận pháp luật, phù hợp yêu cầu chuyển đổi số và mục tiêu lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Tô Thị Huệ