Nâng cao trách nhiệm tiếp công dân của người đứng đầu – Góp phần giải quyết kịp thời kiến nghị, phản ánh của Nhân dân

Tiếp công dân là hoạt động quan trọng trong quản lý nhà nước, thể hiện trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức đối với Nhân dân, đồng thời là kênh trực tiếp để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của người dân. Thực hiện tốt công tác tiếp công dân góp phần giải quyết kịp thời các vụ việc phát sinh ngay từ cơ sở, hạn chế khiếu kiện kéo dài, vượt cấp, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Luật Tiếp công dân năm 2013 đã quy định cụ thể trách nhiệm của cơ quan nhà nước và người đứng đầu trong công tác tiếp công dân. Theo Điều 18 của Luật, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm trực tiếp tiếp công dân định kỳ và tiếp công dân đột xuất trong những trường hợp cần thiết. Đây không chỉ là yêu cầu về trách nhiệm quản lý mà còn là giải pháp quan trọng để người đứng đầu nắm bắt kịp thời tình hình, chỉ đạo giải quyết ngay từ đầu các vụ việc phát sinh.

Đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, ngoài việc tổ chức tiếp công dân thường xuyên thông qua bộ phận tiếp công dân, còn phải trực tiếp tiếp công dân theo lịch định kỳ đã được công khai và thực hiện tiếp công dân đột xuất đối với các vụ việc phức tạp, khiếu kiện đông người, kéo dài hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự trên địa bàn. Việc người đứng đầu trực tiếp đối thoại với công dân có ý nghĩa quan trọng trong việc tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, tạo sự đồng thuận và hạn chế phát sinh các vụ việc khiếu kiện vượt cấp.

Theo Điều 4 Luật Tiếp công dân năm 2013, hoạt động tiếp công dân phải bảo đảm các nguyên tắc công khai, dân chủ, khách quan, kịp thời, đúng quy định của pháp luật; thủ tục đơn giản, thuận tiện; tôn trọng và tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; đồng thời bảo đảm bí mật, an toàn cho người tố cáo theo quy định của pháp luật.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân thực hiện quyền của mình, Điều 12 Luật Tiếp công dân quy định trụ sở tiếp công dân phải được bố trí tại địa điểm thuận tiện; niêm yết đầy đủ nội quy, lịch tiếp công dân, quyền và nghĩa vụ của công dân, trình tự, thủ tục tiếp công dân cùng các thông tin cần thiết khác để người dân dễ dàng tiếp cận và thực hiện.

Thực tiễn cho thấy, ở một số nơi vẫn còn tình trạng người đứng đầu chưa thực hiện nghiêm việc tiếp công dân theo định kỳ, giao hoàn toàn cho cấp dưới thực hiện; chưa chủ động đối thoại, chậm chỉ đạo giải quyết vụ việc hoặc còn biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân mà còn làm gia tăng các vụ việc khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp, gây bức xúc trong Nhân dân và ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.

Nhằm khắc phục tình trạng trên, Điều 22 Luật Tiếp công dân năm 2013 quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị sau khi tiếp công dân phải xem xét, xử lý kịp thời các nội dung phản ánh; chỉ đạo cơ quan chuyên môn giải quyết đúng thẩm quyền; theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc giải quyết và chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra vi phạm trong phạm vi quản lý của mình.

Đối với các hành vi vi phạm, tùy theo tính chất và mức độ sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Trường hợp lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao che sai phạm, cố ý không giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 356 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017) về Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ hoặc Điều 360 về Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Bên cạnh đó, cán bộ, công chức có hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà, thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm quy định trong quá trình tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn có thể bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức với các hình thức như khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, cách chức hoặc buộc thôi việc, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Để công tác tiếp công dân ngày càng hiệu quả, mỗi cơ quan, đơn vị cần thực hiện nghiêm lịch tiếp công dân đã công khai; người đứng đầu phải phát huy vai trò, trách nhiệm, trực tiếp lắng nghe, đối thoại với người dân, kịp thời chỉ đạo giải quyết các vụ việc thuộc thẩm quyền, không né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Về phía công dân, khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan, chấp hành nội quy tại nơi tiếp công dân, thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ việc.

Việc nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác tiếp công dân cùng với sự chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật của mỗi công dân sẽ góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, công khai, minh bạch, gần dân, vì dân; tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Tô Thị Huệ