Không giao xe cho người chưa đủ điều kiện điều khiển - Trách nhiệm của mỗi gia đình

Thời gian gần đây, tình trạng học sinh chưa đủ tuổi điều khiển xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông vẫn diễn ra tại nhiều địa phương, tiềm ẩn nguy cơ cao gây tai nạn giao thông. Không ít vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng có nguyên nhân từ việc cha mẹ hoặc người thân giao xe cho con em chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe hoặc không đủ điều kiện điều khiển phương tiện. Hành vi tưởng chừng xuất phát từ sự chủ quan, dễ dãi này không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người điều khiển mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho người tham gia giao thông khác.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định người điều khiển xe cơ giới tham gia giao thông phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về độ tuổi, sức khỏe và có giấy phép lái xe phù hợp với loại phương tiện điều khiển. Đồng thời, pháp luật nghiêm cấm hành vi giao xe hoặc để cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông.

Theo quy định hiện hành, người từ đủ 16 tuổi trở lên mới được điều khiển xe gắn máy có dung tích xi-lanh dưới 50 cm³ hoặc xe máy điện có công suất theo quy định; người điều khiển xe mô tô từ 50 cm³ trở lên phải đủ 18 tuổi trở lên và có giấy phép lái xe phù hợp. Như vậy, việc cha mẹ hoặc người thân giao xe mô tô cho học sinh chưa đủ 18 tuổi, chưa có giấy phép lái xe điều khiển là hành vi vi phạm pháp luật.

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm, Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, đã tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển. Theo đó, cá nhân là chủ xe giao xe hoặc để cho người không đủ điều kiện điều khiển tham gia giao thông có thể bị phạt tiền từ 8 triệu đồng đến 10 triệu đồng; nếu chủ phương tiện là tổ chức thì mức phạt từ 16 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Đây là một trong những hành vi bị xử phạt nghiêm khắc nhằm nâng cao trách nhiệm của chủ phương tiện trong quản lý và sử dụng xe cơ giới.

Đối với người trực tiếp điều khiển phương tiện, pháp luật cũng quy định chế tài nghiêm minh. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô có dung tích xi-lanh từ 50 cm³ trở lên có thể bị phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng. Trường hợp điều khiển xe mô tô khi không có giấy phép lái xe, mức phạt từ 2 triệu đồng đến 4 triệu đồng đối với xe có dung tích xi-lanh đến 125 cm³ hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW; từ 6 triệu đồng đến 8 triệu đồng đối với xe mô tô có dung tích xi-lanh trên 125 cm³ hoặc công suất động cơ điện trên 11 kW.

Đáng lưu ý, việc giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển không chỉ dừng lại ở xử phạt vi phạm hành chính. Nếu hành vi này dẫn đến tai nạn giao thông gây hậu quả nghiêm trọng, người giao xe còn có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ theo Điều 264 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017). Tùy tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra, người vi phạm có thể phải chịu hình phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh vì chiều con hoặc chủ quan cho rằng quãng đường ngắn, giao thông vắng nên giao xe cho con tự đi học, đi chơi hoặc giải quyết công việc. Tuy nhiên, học sinh chưa đủ tuổi thường chưa có đầy đủ kiến thức, kỹ năng xử lý tình huống giao thông, tâm lý còn hiếu động, dễ vi phạm quy tắc giao thông và khó làm chủ phương tiện khi xảy ra tình huống bất ngờ. Chỉ một phút chủ quan cũng có thể dẫn đến hậu quả rất nặng nề, để lại nỗi đau cho gia đình và xã hội.

Bảo đảm an toàn giao thông không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng mà cần bắt đầu từ mỗi gia đình. Cha mẹ và người thân cần quản lý chặt chẽ phương tiện, tuyệt đối không giao xe cho con em khi chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe hoặc chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện; đồng thời thường xuyên giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, kỹ năng tham gia giao thông an toàn cho con em mình. Mỗi hành động đúng hôm nay sẽ góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh, bảo vệ tính mạng, sức khỏe của chính con em mình và cộng đồng.

Tô Thị Huệ